Ιστορία Β' : Συνοπτική ανασκόπηση της περιόδου από τον 5ο αι π.Χ. έως το 565 μ.Χ.

 Συνοπτική ανασκόπηση της περιόδου από τον 5^ο αι π.Χ. έως το 565 μ.Χ. 

Η περίοδος από τον 5ο αιώνα π.Χ. έως το 565 μ.Χ. αποτελεί το θεμέλιο του ευρωπαϊκού και μεσογειακού πολιτισμού, καλύπτοντας τη μετάβαση από την ελληνική κλασική αρχαιότητα έως το τέλος της ύστερης αρχαιότητας με τον θάνατο του Ιουστινιανού.

Ακολουθεί η συνοπτική παρουσίαση της περιόδου χωρισμένη σε τέσσερις κύριες ιστορικές φάσεις: 

1.      Κλασική Περίοδος (5ος – 4ος αιώνας π.Χ.) §  5ος αιώνας π.Χ. (Ο «Χρυσός Αιώνας»): Η περίοδος ξεκινά με τους Περσικούς Πολέμους και τη νίκη των Ελλήνων. Ακολουθεί η ακμή της Αθήνας υπό τον Περικλή, η γέννηση της δημοκρατίας, της φιλοσοφίας (Σωκράτης, Πλάτων) και του θεάτρου. Η περίοδος κλείνει με τον καταστροφικό Πελοποννησιακό Πόλεμο (Αθήνα εναντίον Σπάρτης). §  4ος αιώνας π.Χ.: Η παρακμή των πόλεων-κρατών οδηγεί στην άνοδο της Μακεδονίας. Ο Μέγας Αλέξανδρος κατακτά την Περσική Αυτοκρατορία, απλώνοντας τον ελληνικό πολιτισμό μέχρι την Ινδία.

2.      Ελληνιστική Περίοδος (3ος – 1ος αιώνας π.Χ.) §  3ος – 1ος αιώνας π.Χ. (Ελληνιστική Εποχή): Τα βασίλεια των διαδόχων του Αλεξάνδρου (Πτολεμαίοι, Σελευκίδες) ακμάζουν πολιτισμικά και επιστημονικά (Αλεξάνδρεια). Παράλληλα, μια νέα δύναμη στη Δύση, η Ρώμη, αρχίζει να επεκτείνεται.

3.      Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (1ος αιώνας π.Χ. – 3ος αιώνας μ.Χ.) §  Ρωμαϊκή Ειρήνη (Pax Romana): Το 27 π.Χ., ο Όκταβιανός Αύγουστος γίνεται ο πρώτος Ρωμαίος Αυτοκράτορας. Ακολουθούν δύο αιώνες σχετικής σταθερότητας, ανάπτυξης του εμπορίου και κατασκευής μεγάλων έργων υποδομής (δρόμοι, υδραγωγεία). §  Γέννηση του Χριστιανισμού: Τον 1ο αιώνα μ.Χ. γεννιέται και εξαπλώνεται σταδιακά η νέα θρησκεία σε όλη την αυτοκρατορία, παρά τους σκληρούς διωγμούς. §  Κρίση του 3ου αιώνα: Η αυτοκρατορία κλονίζεται από εμφύλιους πολέμους, οικονομική κατάρρευση και τις πρώτες βαρβαρικές επιδρομές.

4.      Ύστερη Αρχαιότητα και Πρωτοβυζαντινή περίοδος   (4ος – 6ος αιώνας μ.Χ.) §  Μέγας Κωνσταντίνος (306–337 μ.Χ.): Νομιμοποιεί τον Χριστιανισμό (Διάταγμα των Μεδιολάνων, 313 μ.Χ.) και μεταφέρει την πρωτεύουσα στην Κωνσταντινούπολη (330 μ.Χ.), θέτοντας τα θεμέλια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. §  Διαίρεση της Αυτοκρατορίας (395 μ.Χ.): Το κράτος χωρίζεται οριστικά σε Ανατολικό (Βυζάντιο) και Δυτικό. §  Πτώση της Δυτικής Ρώμης (476 μ.Χ.): Υπό την πίεση των γερμανικών φύλων (Μεγάλη Μετανάστευση των Λαών), το Δυτικό Ρωμαϊκό Κράτος καταρρέει, σηματοδοτώντας την έναρξη του Μεσαίωνα για τη Δυτική Ευρώπη.

5.      Πρωτοβυζαντινή περίοδος - Η Εποχή του Ιουστινιανού (527 – 565 μ.Χ.)  §  Ανακατάληψη εδαφών: Ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α' επιχειρεί να ανασυστήσει την παλιά Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, απελευθερώνοντας την Ιταλία, τη Βόρεια Αφρική και τμήματα της Ισπανίας από τους βαρβάρους. §  Νομοθεσία και Πολιτισμός: Κωδικοποιεί το Ρωμαϊκό Δίκαιο (Ιουστινιάνειος Κώδικας), το οποίο αποτελεί τη βάση των σύγχρονων ευρωπαϊκών νομικών συστημάτων. Παράλληλα, χτίζει την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη. §  Το τέλος μιας εποχής (565 μ.Χ.): Με τον θάνατο του Ιουστινιανού το 565 μ.Χ., κλείνει οριστικά ο κύκλος του ελληνορωμαϊκού κόσμου. Το Βυζάντιο στρέφεται πλέον ξεκάθαρα προς τον ελληνικό χαρακτήρα και τη μεσαιωνική του δομή.